Magazynowanie, które przyspiesza dostawę – znaczenie MCS i składu celnego w zarządzaniu przepływem towarów
Współczesny przepływ towarów w międzynarodowych łańcuchach dostaw nie ogranicza się wyłącznie do transportu dóbr. Coraz większe znaczenie ma bowiem sprawne zarządzanie statusem celnym ładunku oraz dobór właściwych instrumentów prawnych i organizacyjnych. W tym obszarze szczególną rolę odgrywają możliwe rozwiązania funkcjonujące w unijnym systemie celnym. Jednym z nich jest możliwość skorzystania z magazynu czasowego składowania (MCS) bądź procedury składu celnego. Funkcjonowanie magazynu czasowego składowania oraz procedury składu celnego zostało unormowane w Unijnym Kodeksie Celnym (UKC), ustanowionym Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013, który stanowi podstawowy akt prawny regulujący zasady unijnego prawa celnego. Określa on ogólne ramy prawne, definicje oraz podstawowe procedury celne obowiązujące w całej Unii Europejskiej. Szczegółowe rozwiązania proceduralne zostały doprecyzowane w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2015/2446 oraz rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2015/2447.
Magazyn czasowego składowania MCS
Magazyn czasowego składowania bywa często utożsamiany ze składem celnym. Występują między nimi jednak istotne różnice, co bywa powodem nieporozumień. Jedną z nich jest fakt, że magazyn czasowego składowania nazywany jest w języku praktyki często magazynem celnym, z kolei w języku angielskim customs warehouse (magazyn celny) oznacza skład celny. Magazyn czasowego składowania to w terminologii Unijnego Kodeksu Celnego „temporary storage facility”. Z tego też powodu, decydując się na złożenie towaru w magazynie czasowego składowania lub w składzie celnym, powinno się precyzyjnie wyrażać swoje intencje, ponieważ oba te typy magazynów służą zupełnie innym celom.
Magazyn czasowego składowania (MCS) to miejsce zatwierdzone przez organy celne, w którym towary nieunijne mogą być przechowywane po przedstawieniu ich organom celnym, lecz przed objęciem ich właściwą procedurą celną lub ponownym wywozem (art. 5 pkt 17 w zw. z art. 144-149 UKC). Okres ten nazywa się czasowym składowaniem i służy weryfikacji dokumentów, kontroli ryzyka oraz przygotowaniu formalności do dalszego przeznaczenia celnego – dopuszczenia do obrotu, tranzytu, składu celnego.
Magazyn czasowego składowania stanowi etap przejściowy w łańcuchu dostaw. Towary nieunijne, po przybyciu na obszar celny Unii Europejskiej i przedstawieniu organom celnym, mogą być przechowywane w takim magazynie do momentu objęcia ich odpowiednią procedurą celną. Okres ten jest ograniczony maksymalnie do 90 dni. W tym czasie przedsiębiorca musi zdecydować, czy towar zostanie dopuszczony do obrotu, objęty procedurą tranzytu, składu celnego, czy też przeznaczony będzie do reeksportu. Złożenie towaru do magazynu celnego powinno być zawsze świadomą decyzją importera bądź operatora logistycznego. MCS w łańcuchu dostaw może występować jako magazyn prowadzony przez przedsiębiorstwo na jego własne potrzeby. Znacznie częściej jednak spotyka się magazyny czasowego składowania o charakterze usługowym, prowadzone przez agencje celne bądź operatorów logistycznych świadczących usługi celne. Taki magazyn może być wykorzystywany przez usługodawców logistycznych dla usprawnienia przepływu towarów. Zdarza się to zazwyczaj w przypadku, gdy obsługują oni przesyłki drobnicowe bądź częściowe, np. dla kilkunastu klientów jedną jednostką transportową. Odprawa celna takiej dostawy, bez jej rozładunku do magazynu, byłaby obciążona ryzykiem tego, że jedna z tych przesyłek okaże się z jakichkolwiek powodów problematyczna, co mogłoby spowodować wstrzymanie dostaw także pozostałych czy zablokowanie środka przewozowego przez kilka dni. W takich sytuacjach właśnie rozładunek do magazynu czasowego składowania jest rozwiązaniem racjonalnym. Środek transportu jest niezwłocznie zwalniany, przesyłki których status jest zgodny są rozwożone do odbiorców, natomiast przesyłki, które z jakichkolwiek powodów nie mogą mieć nadanego przeznaczenia celnego oczekują na wyjaśnienie w magazynie. Jest to stosunkowo powszechna metoda działania operatorów logistycznych, dzięki której wykorzystanie magazynu realnie przyspiesza i usprawnia przepływy towarów. Celem MCS w tym przypadku nie jest przechowywanie, składowanie samo w sobie (odbiorcy na ogół chcą otrzymać przesyłki niezwłocznie), a właśnie pełnienie funkcji bufora regulacyjno‑operacyjnego pomiędzy przywozem a objęciem towarów procedurą. Magazyn czasowego składowania umożliwia także przeprowadzenie szczegółowej kontroli celnej towaru, w przypadku, gdy władze celne zdecydują się na jej wykonanie. Kontrola towarów bezpośrednio na środku transportu może być z powodów technicznych znacznie trudniejsza bądź nawet niemożliwa. Z tego względu naturalną lokalizacją MCS jest bezpośrednie sąsiedztwo urzędów celnych, portów morskich czy lotnisk. Konieczność złożenia towaru w MCS spowodowana jest często także tym, że nadanie przeznaczenia celnego towarom (np. w procedurze dopuszczenia do obrotu) nie jest możliwe z powodu braków formalnych (np. brak świadectwa pochodzenia).
Można zatem stwierdzić, że MCS jest dosyć wyjątkowym rodzajem magazynu – zazwyczaj decyzja o składowaniu, przechowywaniu towarów w magazynach jest decyzją wynikającą z chęci posiadania zapasów, zabezpieczenia surowców potrzebnych do produkcji itp.. Natomiast w przypadku MCS jest to często wymuszona konieczność, która co prawda jest racjonalna, ale na ogół celem importera jest możliwie szybkie otrzymanie zakupionych towarów, a nie składowanie ich w MCS. Nie jest on jednak miejscem „przestoju”, lecz elementem zarządzania przepływem. Czasowe zatrzymanie jednej partii towaru pozwala uniknąć systemowego opóźnienia całego łańcucha dostaw bądź zablokowania środków przewozowych. Magazynowanie może realnie przyspieszać dostawę do odbiorcy końcowego bądź, dzięki uwolnieniu jednostek transportowych, wpływać na poprawę przepływu towarów w łańcuchach transportowych i obniżkę kosztów. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że dobra czasowo składowane mogą zostać poddane jedynie czynnościom mającym na celu zachowanie ich w stanie niezmienionym (innymi słowy dozwolone jest jedynie ich przechowywanie).
Skład celny
Skład celny (customs warehouse) stanowi pełnoprawną procedurę celną. Towary nieunijne mogą być w nim przechowywane bez konieczności natychmiastowej zapłaty należności celnych i podatkowych. Zgodnie z art. 240 Unijnego Kodeksu Celnego, procedura składowania celnego pozwala na przechowywanie towarów nieunijnych w miejscach zatwierdzonych przez organy celne dla tej procedury i pod dozorem celnym (składy celne).
Podobnie jak w przypadku MCS, składy celne umożliwiają składowanie celne towarów przez każdą osobę (publiczny skład celny). W tym przypadku są to składy o charakterze usługowym, prowadzone zazwyczaj przez agencje celne bądź operatorów logistycznych. Mogą być także prowadzone przez posiadacza pozwolenia na składowanie celne (prywatny skład celny) i służyć jedynie posiadaczowi pozwolenia. Co istotne, przepisy nie wprowadzają limitu czasu przechowywania towarów w składach celnych (odmiennie niż ma to miejsce w MCS). Wprowadzenie dóbr na skład celny jest świadomą decyzją importera, podejmowaną już na etapie zakupu towarów. Umożliwia ona wyprowadzanie ich z magazynu partiami i płacenie należności celnych nie od całego zaimportowanego towaru, a jedynie od tego, który jest ze składu wyprowadzany. Dzięki temu importer zyskuje elastyczność w zakresie dostawy ładunku odbiorcom, ale nie wiąże środków finansowych na należności celno-podatkowe towaru, który zaimportował lecz jeszcze nie sprzedał. Ma to znaczenie zwłaszcza w transkontynentalnych łańcuchach dostaw, gdy źródło zaopatrzenia znajduje się np. na Dalekim Wschodzie. Zabezpiecza to importera przed sytuacjami nagłego wzrostu popytu i koniecznością zaoferowania dostępności jego towaru w krótkim czasie. Zgodnie z art. 220 RWKC towary objęte procedurą składowania celnego mogą zostać poddane zwyczajowym czynnościom, mającym na celu zachowanie tych produktów w stanie niezmienionym, poprawę ich wyglądu, jakości handlowej lub przygotowanie ich do dystrybucji lub odsprzedaży (przepakowywanie, etykietowanie itp.). Skład celny ma szczególne znaczenie w branżach o długim cyklu rotacji zapasów, w handlu sezonowym oraz w operacjach reeksportowych. Przedsiębiorca może wprowadzić towar do składu, poddać go określonym czynnościom a następnie zdecydować, czy zostanie on sprzedany na rynku unijnym czy wyeksportowany do kraju trzeciego.
Podsumowanie
Podstawowa różnica między składem celnym a MCS polega na odmiennych intencjach podmiotu podejmującego decyzję o składowaniu towaru. W przypadku MCS podstawowymi korzyściami są utrzymanie ciągłości operacyjnej w przepływie dóbr, usprawnienie przepływu czy umożliwienie dokonania odprawy celnej. Natomiast skład celny jest procedurą celną wspierającą decyzje finansowe i handlowe przedsiębiorstw. Świadome wykorzystanie tych instrumentów pozwala ograniczać ryzyko, optymalizować koszty oraz zwiększać elastyczność działania w warunkach niepewności rynkowej.
Dla podjęcia świadomej decyzji o skorzystaniu z MCS bądź składu celnego pomocne jest usystematyzowanie różnic między nimi – tabela poniżej.
Tabela 1. Najważniejsze różnice między MCS a składem celnym
| Magazyn czasowego składowania | Skład celny | |
| Czas przechowywania | Do 90 dni | Bez ograniczeń |
| Status celny | Nie objęty procedurą | Objęty procedurą |
| Czynności | Tylko przechowywanie | Dozwolone czynności zwyczajowe |
| Cel składowania | Oczekiwanie na zgłoszenie celne | Przechowywanie przed dalszą odsprzedażą, reeksportem |
| Płatność cła | Jeszcze nieokreślona | Odroczona |
Źródło: opracowanie własne
Mimo podobnej terminologii skład celny i MCS pełnią zupełnie odmienne funkcje w obrocie towarowym. Dla świadomego i racjonalnego wykorzystania ich możliwości niezbędne jest ich prawidłowe rozróżnienie. W realiach konkurencyjnej gospodarki umiejętność sprawnego operowania procedurami celnymi oraz możliwościami, jakie daje korzystanie z MCS, staje się elementem przewagi konkurencyjnej. Magazyn nie jest już wyłącznie przestrzenią składowania – staje się narzędziem zarządzania ryzykiem, kapitałem i czasem. Wśród ryzyk można wymienić przekroczenie terminu składowania (w przypadku MCS), utratę tożsamości partii, niedozwolone manipulacje, błędy ewidencji, braki ujawnione przy inwentaryzacji. Jako miary efektywności mogą służyć średni czas przebywania towaru w magazynie, odsetek partii rozliczonych w terminie czy liczba niezgodności z ewidencji.
To, co łączy oba te rozwiązania to fakt, iż świadoma i racjonalna decyzja o złożeniu towaru do MCS bądź wprowadzeniu go na skład celny nie wstrzymuje przepływu towarów lecz często wręcz przeciwnie – przyspiesza go i usprawnia.
Bibliografia
Akty prawne
- Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015r. uzupełniające rozporządzenie (UE) nr 952/2013 ustanawiające Unijny Kodeks Celny.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013r. ustanawiające Unijny Kodeks Celny (UCC).
- Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia (UE) nr 952/2013.
Literatura
- Chackiewicz M. (2022) Obsługa celna: Podręcznik dla praktyków. Wydawnictwo Akademii Sztuki Wojennej.
- Gwardzińska, E., Laszuk, M., Masłowska, M., & Michalski, R. (2017). Prawo celne. Wolters Kluwer.
- Mazurkiewicz, G. (2022). Transport i spedycja w handlu międzynarodowym. Społeczna Akademia Nauk.
- Oktaba R. (2022) Prawo celne. Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa
Autor: dr Grzegorz Mazurkiewicz, Instytut Zarządzania, Wydział Organizacji i Zarządzania Politechniki Łódzkiej
Redakcja: dr inż. Barbara Galińska, Instytut Zarządzania, Wydział Organizacji i Zarządzania Politechniki Łódzkiej
